Gerekli Sigortaları Seçme Rehberi

Sigorta konusu çoğu kişide iki uçtan birine kayar: ya "bana bir şey olmaz" deyip hiçbir poliçe yaptırmaz ya da acentenin önüne koyduğu her şeyi imzalayıp maaşının önemli bir kısmını prime bağlar. İkisi de pahalıya patlar. Doğru soru "sigorta yaptırmalı mıyım?" değil, "hangi riski kendi cebimden karşılayamam?" sorusudur. Aşağıda bu soruyu adım adım açıyoruz.

Hangi sigortalar gerçekten gerekli?

Kural basit: Gerçekleşme ihtimali düşük ama gerçekleşirse seni mali olarak yıkacak riskler sigortalanır. Telefonun kırılması seni yıkmaz, o yüzden telefon poliçesi lüks sayılır. Ameliyat masrafı, evin yanması ya da ailenin gelirinin kesilmesi seni yıkar; işte gerekli olanlar bunlar.

Sağlık sigortası: SGK yetmiyor mu?

SGK kapsamındaysan temel tedaviye erişimin var, bu bir güvence. Peki neden özel sağlık poliçesi konuşuluyor? Çünkü SGK'nın karşılamadığı fark ücretleri, bazı özel hastaneler ve bekleme süreleri var. Kendine şunu sor: "Yarın planlanmamış bir ameliyat gerekse, cebimden çıkacak fark ücretini ödeyebilir miyim?"

• Evet, ödeyebilirim diyorsan: Tamamlayıcı sağlık sigortası düşük primle iyi bir orta yol olur.
• Hayır diyorsan ve tasarrufun sınırlıysa: Tamamlayıcı sağlık, önceliğin olsun. Özel sağlık sigortası daha geniş ama primi kat kat yüksektir.
• Kronik rahatsızlığın varsa poliçe öncesi beyanı eksiksiz yap; "yazmasak da olur" denen şey, tazminat aşamasında poliçeyi geçersiz kılar.

Hayat sigortası: herkese lazım mı?

Hayır. Hayat sigortası sana değil, senin gelirine bağımlı olan kişilere yapılır. Bekârsan, kimse senin maaşınla geçinmiyorsa ve borcun yoksa hayat sigortası genelde gereksiz bir gider kalemidir. Şu üç durumdan biri varsa gerekli hale gelir:

1. Eşin, çocuğun ya da baktığın bir yakının var.
2. Konut kredisi gibi büyük bir borcun var ve vefatında bu borç aileye kalıyor.
3. Ortaklı bir işin var ve senin yokluğun ortağını zora sokar.

Ne kadar teminat? Kaba bir başlangıç: yıllık net gelirinin 5-10 katı, artı kapanmamış borçlar. Birikim özelliği olan poliçeler yerine sade, süreli (birikimsiz) hayat sigortası genellikle aynı korumayı çok daha ucuza verir; birikim işini yatırım fonları ya da emeklilik planlaması tarafında ayrı yürütmek daha şeffaftır.

Mülk ve sorumluluk: en çok atlanan kısım

Zorunlu olanlar tartışmasız: trafik sigortası ve deprem bölgesindeki konutlar için DASK. Ama DASK'ın yalnızca binanın yapısal hasarını, belirli bir limite kadar karşıladığını bilmek gerekir. Evinin içindeki eşya, yangın, su baskını, hırsızlık ve komşuya verdiğin zarar ancak konut paket poliçesiyle kapsanır. Kiracıysan da mantıklıdır: bina sahibinin değil, senin eşyaların ve senin sorumluluğun söz konusu.

Poliçeyi nasıl seçer, bütçeye nasıl oturtursun?

Teklifleri neye göre karşılaştıracaksın?

Sadece prime bakarak seçim yapmak en yaygın hata. Üç teklifi yan yana koyup şu dört kalemi tabloya yaz:

• Teminat limiti: En fazla ne kadar ödenir?
• Muafiyet ve katılım payı: Her hasarda senin cebinden çıkacak sabit tutar veya yüzde kaç?
• İstisnalar: Poliçenin "kapsam dışı" başlığı, en önemli sayfadır. Doğum, diş, gözlük, mevcut hastalıklar, bekleme süreleri burada yazar.
• Anlaşmalı kurum ağı: Sağlık poliçesinde, gitmek isteyeceğin hastane listede yoksa poliçenin ucuzluğu bir anlam taşımaz.

Muafiyeti yükselttiğinde prim düşer. Bu bilinçli bir tercih olabilir; ama ancak o muafiyeti karşılayacak nakdin hazırsa mantıklıdır.

Prime ne kadar ayırmalı, sigorta mı nakit mi?

Toplam sigorta primlerinin net gelirinin kabaca yüzde 5-10'unu aşmaması iyi bir sınırdır. Bunun üzerine çıkıyorsan ya gereksiz poliçe taşıyorsun ya da teminatların abartılı. Prim hesabını aylık bütçe planında sabit gider olarak yaz; yılda bir ödenen poliçeleri on ikiye bölüp kenara ayırmak, yenileme ayında sürp